بقول يعقوبى : مرزبان حكمران ايالت بود ، كه مسعودى در كتاب التنبيه آن را حاكم سرحدها گويد ، و در چهار طرف سرحد كشور ، يك يك مرزبان وجود داشت ، ولى هم وى در مروج الذهب مملكت ساسانى را در دست چهار سپه بذ داند ، كه هر يكى يك نايب بنام مرزبان داشت . كريستن سين گويد : كه مرزبان در اوايل دورهء ساسانى نبود ، و در كتيبه‌هاى قديم اين خاندان به نظر نمىآيد ، و اين لقب نخستين بار در عهد بهرام پنجم ( 420 ، 438 م ) ديده مىشود ، كه حاكم ارمينيه را مرزبان مىنويسد ، و برادر پادشاه نرسى را به لقب مرزبان كوشان ( يعنى مرزبان سرحد كوشان ) ياد ميكنند ، « 1 » و بنابرين بايد گفت : كه حكمرانان ايالات سرحدى را مرزبان ميگفتند ، ولى گاهى در داخل كشور نيز حكام درجه پايين را به اين نام مسمى ميكردند ، و اين طبقه در اوقات جنگ در تحت امر سپاه بذان وظايف سالارى لشكريان را هم بدوش داشتند ، و از خاندانهاى عالى انتخاب مىشدند ، و طوريكه طبرى گويد : به اين مرزبانان يك تخت سيمين و گاهى هم تخت زرين اعطاء مىشد ، و حتى گاهى شاهزادگان و اركان دودمان شاهى نيز به منصب مرزبانى ميرسيدند ، و نولد كه از مآخذ عربى برآورده ، كه در قسمت‌هاى شرقى خلافت اسلامى در زرنگ ( سيستان ) و هرات و مرو و سرخس و نشاپور و طوس يعنى مربوطات خراسان ، مرزبانان حكم ميراندند « 2 » . اما كنارنگ : قديمترين سنديكه از وجود اين منصب در افغانستان داريم ، ذكر اين كلمه در كتيبهء سرخ كوتل بغلان مربوط حوالى 160 م و از بقاياى اخلاف كانيشكا شهنشاه بزرگ كوشانى افغانستانست ، كه درين كتيبه بحروف يونانى دو بار كرل رنگ KARAL - RANG آمده و نام يك منصب لشكرى خانوادگى بوده « 3 »

--> ( 1 ) - ايرانشهر مار كوارت 52 ( 2 ) - ساسانيان 178 ببعد ( 3 ) - ما در زبان درى 81 و 133